Die R20-belediging: Waarom die 2026-begroting se SASSA-verhoging jou nie sal red van die nuwe 'Bewys van Armoede'-reël nie

Die Februarie 2026 Nasionale Begrotingsrede het ’n tweesnydende swaard vir miljoene Suid-Afrikaners gelewer: ’n skamele R20-verhoging vir die SRD-toelaag, tesame met ’n streng nuwe ‘Bewys van Armoede’-middeletoets. Hierdie beleidsopdatering dreig om duisende te diskwalifiseer.

Die 2026-begrotingskok: ’n R20-verhoging en ’n verpletterende nuwe reël

Die Februarie 2026 Nasionale Begrotingsrede het die 8,8 miljoen mense wat op die SRD-toelaag staatmaak, meer as net ’n bietjie verlate laat voel. Die Minister van Finansies het uiteindelik die lankverwagte toelaagverhoging aangekondig, maar laat ons eerlik wees: dit is ’n skamele R20. Dit verhoog die maandelikse betaling van R370 na R390 vanaf April 2026. Hoewel elke ekstra sent help, is hierdie 5,4%-verhoging ’n grap as jy kyk na wat dinge vandag werklik in Suid-Afrika kos. Daardie R20 is reeds weg voordat jy dit eers kry, opgeslurp deur die nuwe R2 ‘Groen Belasting’ op petrol en ’n brood wat nou byna R20 in baie winkels kos.

Maar die werklike angel was nie die klein bedrag nie. Dit was die versteekte lokval: ’n totale hersiening van hoe SASSA besluit of jy “arm genoeg” is. Kritici noem dit die ‘Bewys van Armoede’-reël, en dit is ’n massiewe verandering in hoe die regering maatskaplike verligting hanteer. In plaas daarvan om soveel mense as moontlik te help, bou hulle ’n digitale muur om mense uit te hou. Hierdie nuwe stelsel is ontwerp om kwalifisering so streng te maak dat ek bekommerd is dat duisende mense heeltemal van die stelsel afgegooi sal word. Dit voel asof die regering jou ’n klein geskenkie met die een hand gee, terwyl hulle die ander hand gebruik om jou by die deur uit te stoot.

Ontleding van die ‘Bewys van Armoede’-reël: Wat die nuwe middeletoets behels

Die nuwe middeletoets is baie meer indringend as wat ons voorheen gesien het. In die verlede het SASSA meestal gekyk vir UIF-betalings of groot bedrae geld in jou bankrekening. Dit is besig om te verander. Volgens dokumente van die Departement van Maatskaplike Ontwikkeling (DSD), begin hierdie nuwe stelsel in April 2026 uitrol en dit gaan alles dophou.

Eerstens kry SASSA intydse toegang tot jou bankdata. Hulle sal nie net na jou balans aan die einde van die maand kyk nie. Hulle sal vlag hoe gereeld geld inkom en waar dit vandaan kom. As jou neef vir jou ’n R100 e-wallet stuur om met krag te help, kan die stelsel dit as “inkomste” sien en jou aansoek verwerp. Tweedens skakel hulle met Binnelandse Sake en SAID om ’n volledige finansiële profiel van almal te bou. Hulle wil enige rede vind om te sê jy is nie “behoeftig” nie. Stats SA sê jy het minstens R760 per maand net vir kos nodig, tog gee die regering jou R390 en bestee dan selfs meer energie om jou te probeer diskwalifiseer. Hierdie ‘Bewys van Armoede’-reël plaas al die druk op jou om te bewys dat jy niks het nie, terwyl ’n outomatiese algoritme soek na enige verskoning om jou af te sny.

Hoërisiko-profiel: Wie gaan deur die nuwe SASSA-reëls uitgesluit word?

Ek is werklik bekommerd oor die mense wat in die informele ekonomie werk. As jy ’n klein besigheid op die sykant het of ’n nie-tradisionele werk doen, is jy reg in die visier van hierdie nuwe verifikasiesisteem. Dink aan die mense wat groente op die hoek verkoop, plastiek herwin, of hare van die huis af doen. Hul inkomste styg en daal elke dag. Hulle mag dalk klein bedrae kontant deponeer net om dit veilig te hou. Die nuwe algoritme gaan dit nie verstaan nie. Dit gaan net “gereelde deposito’s” sien en jou vlag as iemand met ’n stabiele inkomste.

Nog ’n groep wat gevaar loop, is enigiemand wat ’n bietjie hulp van familie kry. Daardie R200 wat gestuur is vir skoolskoene of ’n sak mieliemeel kan presies die ding wees wat veroorsaak dat jou R390-toelaag gekanselleer word. Die stelsel gee nie om oor die storie agter die geld nie. Dit sien net ’n transaksie. Gig-werkers, soos afleweringsbestuurders of vryskutbouers, is ook in die moeilikheid. Jy mag dalk een goeie week hê waar jy ’n bietjie geld verdien, en die stelsel sal daardie een week gebruik om jou vir maande uit te sluit. Die regering soek nie na nuanses hier nie. Hulle soek na datapunte wat hulle toelaat om “nee” te sê. As jy wel verwerp word, moet jy daarteen baklei.

Die Regering se Logika vs. Burgerlike Woede: Twee kante van die munt

Die regering sê hulle moet dit doen om bedrog te stop. Die Minister van Finansies het baie gepraat oor “fiskale konsolidasie” en die “uitskakeling van vermorsing.” Hulle beweer dat sindikate miljarde steel en dat hierdie hoëtegnologie-stelsel sal verseker dat slegs die “werklik verdienstelike” mense betaal word. Vanuit hul perspektief is hulle bloot verantwoordelik met ’n beperkte begroting.

Maar as jy met burgerlike organisasies praat, is hulle woedend. Hulle noem dit ’n “tegnokratiese oorlog teen die armes.” En ek moet saamstem. Met Fase 8-beurtkrag en kospryse wat die hoogte inskiet, is dit die slegste tyd om dit moeiliker te maak om hulp te kry. Groepe soos die Black Sash het op ’n hartverskeurende werklikheid gewys: vir elke een persoon wat die stelsel probeer bedrieg, is daar waarskynlik tien werklik desperate mense wat in hierdie digitale net gevang sal word. Hierdie is nie net ’n beleidsdebat nie. Dit is ’n vraag of ons mense moet straf omdat hulle probeer oorleef in ’n stukkende ekonomie.

Jou Aksieplan: Hoe om voor te berei vir die nuwe SASSA-verifikasiesisteem

Dit klink skrikwekkend, maar jy is nie magteloos nie. As jy op hierdie toelaag staatmaak, moet jy proaktief wees voordat die veranderinge in April 2026 inskop.

1. Hou jou bankrekening dop: Wees baie versigtig oor wat in jou rekening inkom. As ’n vriend of familielid jou wil help, vra hulle vir kontant indien moontlik. Digitale oordragte en e-wallets laat ’n spoor wat die nuwe SASSA-stelsel teen jou sal gebruik.

2. Gaan jou papierwerk na: Maak seker jou naam, ID-nommer en foonnommer is presies dieselfde by SASSA, jou bank en Binnelandse Sake. As daar selfs ’n klein fout is, kan die rekenaar dit as bedrog vlag en jou betaling stop.

3. Bly op hoogte van jou status: Moenie wag vir ’n SMS wat dalk nooit kom nie. Gaan jou status elke maand self na.

4. Hou jou foonnommer aktief: SASSA gebruik jou selfoonnommer om met jou te kommunikeer. As jy jou SIM-kaart verloor of jou nommer verander, moet jy SASSA onmiddellik in kennis stel.

5. Baklei teen elke afkeuring: As jy ’n “declined” boodskap kry, moenie net opgee nie. Die stelsel maak foute. Jy het die reg om te appelleer, gewoonlik binne 30 tot 90 dae. Jy moet vinnig optree.

FAQs

Wat is die nuwe amptelike SASSA SRD-toelaagbedrag na die 2026-begrotingsrede?

Soos aangekondig in die Februarie 2026 Nasionale Begrotingsrede, sal die SRD (Social Relief of Distress) toelaag met R20 verhoog, van R370 na R390 per maand. Hierdie nuwe bedrag sal vanaf 1 April 2026 in werking tree.

Wat is die nuwe ‘Bewys van Armoede’-reël vir SASSA-toelaes in 2026?

‘Bewys van Armoede’ is die term wat kritici gebruik om die nuwe, strenger middeletoets te beskryf wat SASSA vanaf April 2026 implementeer. Dit behels ’n outomatiese stelsel wat bankbesonderhede, Binnelandse Sake-data en SAID-rekords kruisverwys om inkomste aggressief te verifieer.

Wanneer begin die nuwe SASSA-middeletoetsreëls?

Die nuwe, strenger middeletoets en verifikasiesisteem is geskeduleer vir ’n gefaseerde uitrol wat op 1 April 2026 begin. Bestaande begunstigdes sal deur die loop van die jaar her-evalueer word.

Kan ek my R390-toelaag verloor as gevolg van geld wat deur familie gestuur word?

Ja, onder die nuwe stelsel is dit ’n beduidende risiko. Die verbeterde bankrekeningmonitering is ontwerp om alle inkomende fondse te vlag. Selfs klein, onreëlmatige betalings kan as onverklaarde inkomste geïnterpreteer word.

Hoe vergelyk die R20 SASSA-verhoging met die lewenskoste in 2026?

Die R20-verhoging is aansienlik laer as die huidige koers van voedselinflasie en die amptelike Voedselarmoedegrens, wat Stats SA op R760 per maand plaas. Die R390-toelaag dek slegs 51% van hierdie minimum oorlewingsdrempel.

Wat is die eerste ding wat ek moet doen as my toelaag onder die nuwe reëls afgekeur word?

Die eerste stap is om die spesifieke rede vir jou afkeuring na te gaan. Daarna moet jy binne die vasgestelde tydperk (gewoonlik 30-90 dae) ’n appèl indien.