Inkinga Yesimo 'Sokushona' ye-SASSA ka-2026: Ingabe Isibonelelo Sakho sika-R390 Sivimbiwe? Nansi Indlela Yokufakazela Ukuthi Uyaphila

By Sassa Information Portal Team

Thola ukuthi ungasilungisa kanjani isimo ‘sokushona’ ku-SASSA ngonyaka ka-2026. Funda ngezincwadi ozidingayo ukuze uqinisekise ukuthi uyaphila futhi uqinisekise ukuthi isibonelelo sakho sika-R390 siyakhokhwa, kuhlanganise nemali yasemuva okweletwa yona ngenxa yephutha le-Operation Clean Slate.

‘Operation Clean Slate’: Inkohlakalo ka-R333 weziMiliyoni Esanda kuvimba iSibonelelo Sakho sika-R390

Kuyethusa ukuvuka uzwe ukuthi uhulumeni ucabanga ukuthi ushonile. Whambisana nombiko omkhulu mayelana nenkohlakalo ‘yabahlomuli abayizipoki’, i-SASSA isiqale umkhankaso wokuqinisekisa kabusha ngonyaka ka-2026 ovimba ngephutha izibonelelo ze-SRD sika-R390 ezisemthethweni. Uma idatha yoMnyango wezeKhaya ikufake uphawu ’njengoshonile’ ngenxa yamaphutha obuchwepheshe, kumele uthathe isinyathelo ngokushesha ukuze uthole imali yakho.

NgoFebhuwari 2026, uMcwaningimabhuku-Jikelele ukhiphe umbiko odala ukucasuka. Waveze ukuthi cishe izigidi ezingama-R333 zilahleka minyaka yonke ngenxa yezinkokhelo zenkohlakalo. Umbiko uthole ukuthi izinkokhelo zenyanga ezingaba ngu-75,000 beziya kubantu asebashona ngempela, okudala inqwaba ‘yabahlomuli abayizipoki’. Ukuze kulungiswe lokhu, uMnyango Wezuthuthukiswa Komphakathi wethule i-‘Operation Clean Slate’.

Bafuna ukuhlola ngokusebenzisa i-biometrics abamukeli abangaphezu kwezigidi ezingu-8.5 besibonelelo se-Social Relief of Distress (SRD) sika-R390 ngoJuni 2026. Ngayizwisisa imfuneko yokuvikela izimali zomphakathi, kodwa indlela osheshiswa ngayo lo mkhankaso iyingozi kubantu abaqotho. Uhlelo lufaka abantu abaphilayo uphawu ’njengabaShonile’ bese lunqamula umthombo wabo owodwa wemali ngaphandle kokuxwayiswa. Kuzwakala sengathi ujeziswa ngenxa yephutha lekhompyutha. Lo mhlahlandlela wuhlelo lwakho lokulwa nokufakazela ukuthi usesephila.

Kungani i-SASSA Micabanga Ukuthi Ushonile? Kuchazwa Inkinga Yedatha yoMnyango wezeKhaya

Uma isimo sakho sithi ‘Deceased’, kungenxa yokuthi uhlelo lwe-SASSA luhlangabezane nenkinga kusizindalwazi soMnyango wezeKhaya (DHA). Kuyakhungathekisa kakhulu ngoba lokhu akuhlangene nanoma yini oyenzile. I-SASSA ithemba nje idatha ye-DHA, nakuba sonke sazi ukuthi lelo datha ligcwele amaphutha okubhala namarekhodi amadala.

Phakathi nale nkinga ye-‘Operation Clean Slate’, i-algorithm iskena izigidi zama-ID. Ngisho nephutha elincane eMnyangweni wezeKhaya lingabangela uphawu ’lokushona’. U-Dr. Zola Khumalo, uchwepheshe wezinqubomgomo zomphakathi, uveze ukuthi lokhu kuqinisekisa kabusha kuphoqa abantu abampofu kakhulu eNingizimu Afrika ukuthi bafakazele ukuthi bakhona ngenxa nje ye-algorithm enamaphutha. Akufanele ukhonjwe ukuthi uyaphila, kodwa njengamanje, uhlelo luthatha ngokuthi usuhambile uze uvele mathupha ukuze uphikisane nalokho.

Isinyathelo 1: Qinisekisa Isimo Sakho ‘Sokushona’ – Ukuhlola Okusemthethweni kuka-2026

Ungangenwa uvalo okwamanje. Okokuqala, kumele uzibonele iphutha ngawakho amehlo. Shaya indiva amahlebezi aku-WhatsApp bese uzihlolela ngokwakho ku-portal esemthethweni. Sine SRD Status Check guide ekuxhumanisa ngqo nendawo efanele.

Uma uhlola, uma ubanjwe yile nkinga, isimo sakho sizothi: ‘Status: Declined. Reason: Deceased.’ Ukubona lokho esikrinini kuyethusa, kodwa kumele uthathe i-screenshot salokho ngokushesha. Leyo sithombe iwubufakazi bakho bokuthi uhlelo lwenze iphutha ngokusemthethweni. Futhi, sicela ungakhokheli muntu ukuthi akuhlolele lokhu. Lezo zinsiza kuvame ukuba imikhonyovu. Ukuhlola okusemthethweni kuhlale kumahhala.

Isinyathelo 2: Inqubo ‘Yobufakazi Bokuthi Uyaphila’ – Izincwadi ezi-4 eziPhezulu

Ngeke uvele uhlale phansi uthembe ukuthi i-SASSA izokulungisa lokhu. Uhlelo ngeke luzibonele ngokwalo ukuthi lwenze iphutha. Kumele uye lapho ubakhombise ukuthi uyaphila. Ngibone abantu bebuyiselwa emuva ngenxa yokushoda kwamaphepha, ngakho ungaphumi endlini ngaphandle kwalezi zinto ezine. Imithetho ye-SASSA ka-2026 ye-‘Operation Clean Slate’ iqinile kakhulu.

  1. I-ID Yakho Yoqobo: Thatha incwadi yakho eluhlaza noma i-Smart ID. Ngokuvamile abawathathi amaphepha esikhashana.
  2. Ikhophi ye-ID Eqinisekisiwe: Lokhu kwenze esiteshini samaphoyisa noma ePosini. Kumele kube kusha, okusho ukuthi isitampu kufanele sibe ngaphansi kwezinyanga ezi-3 ubudala.
  3. I-Affidavit Efungelwe: Ngenkathi usesiteshini samaphoyisa, batshele ukuthi udinga i-affidavit. Ufungela ukuthi unguye lo muntu othi unguye nokuthi uyaphila. Isitampu samaphoyisa siyenza ibe incwadi esemthethweni.
  4. Ifomu ‘Lobufakazi Bokuthi Uyaphila’ (SASSA-L.1): Amanye amahovisi anayo, kodwa kuwumqondo omuhle ukulicela ngokushesha nje uma ungena. Uzolisayina, futhi isikhulu sizolisayina nalo.

Isinyathelo 3: Ukufaka iCala Lakho – Ihhovisi le-SASSA vs. Inkundla Ezimele

Uma usunawo amaphepha akho, kumele ubhekane nehhovisi le-SASSA. Ngiyazi ulayini uba yinkinga enkulu, kodwa kumele ukwenze. Cela ukukhuluma nomphathi ubonise amaphepha akho. Bazohlola izigxivizo zeminwe yakho kanye ne-ID ukuze basuse lelo phawu ’lokushona’ kuphrofayela yakho.

Qiniseka ukuthi awuhambi ngaphandle kwenombolo yereferensi noma irisidi elisayiniwe. I-SASSA ithe lokhu kufanele kulungiswe ezinsukwini zokusebenza ezingama-21, kodwa angikuthembi lokho. Uma kudlula inyanga kungekho okushintshayo, noma uma ihhovisi likunika izaba, kumele ufake isikhalazo esisemthethweni. Ungakwenza lokhu nge-Independent Tribunal for Social Assistance Appeals (ITSAA). Sine Appeals Guide echaza indlela yokwenza lokhu. Isinyathelo somthetho esibucayi kakhulu lesi, kodwa kuvame ukuba ukuphela kwendlela yokuthola imiphumela uma ihhovisi lasendaweni likufeyila.

Ukubuyiselwa Kwezinkokhelo Zakho: Izikhathi kanye Nokuthola Imali Yasemuva

Ngemva kokuba usudlule kuzo zonke lezi zingqinamba, umbuzo omkhulu uthi imali izoqala nini ukungena futhi. I-SASSA ithi izokulungisa ezinsukwini zokusebenza ezingama-21, kodwa ngenxa yenani lamaphutha angenzeka ngo-2026, ngibona ukuthi kungathatha isikhathi esiseduze nezinsuku ezingu-45.

Izindaba ezinhle ukuthi ngeke ulahlekelwe yimali yezinyanga obuvinjiwe ngazo. Njengoba lokhu bekuyiphutha labo, unelungelo elisemthethweni lokuthola imali yasemuva (back-pay). Uma isibonelelo sakho sesisebenza futhi, kufanele uthole isamba semali yakho yonke abayigodlile. Yingakho leyo nombolo yereferensi ibaluleke kangaka. Ifakazela ukuthi uyiqale nini inqubo futhi iqinisekisa ukuthi bakukhokhela yonke isenti okweletwa yona.

FAQs

Kusho ukuthini isimo ‘sokushona’ (Deceased) kwisicelo sami se-SASSA sika-2026?

Isimo ‘sokushona’ kusho ukuthi ngenkathi kuhlolwa isimo, uhlelo lwe-SASSA lufanise inombolo yakho ye-ID nerekhodi laseMnyangweni wezeKhaya elibonisa ukuthi umuntu onaleyo ID ushonile. Lokhu kuvame ukuba yiphutha ledatha eMnyangweni wezeKhaya futhi kuthinta izinkulungwane zabantu phakathi nomkhankaso we-‘Operation Clean Slate’ wango-2026.

Ngingakwazi ukukulungisa ku-inthanethi noma ngocingo iphutha lesimo ‘sokushona’ ku-SASSA?

Cha. Ngeshwa, ngenxa yokuthi lolu daba ludinga ukuqinisekiswa komuntu mathupha kanye ne-biometrics, ngeke ukwazi ukululungisa ku-inthanethi noma ngocingo lwe-SASSA. Kumele uye mathupha ehhovisi le-SASSA uphethe i-ID yakho yoqobo, ikhophi eqinisekisiwe, kanye ne-affidavit efungelwe ukuze uqinisekise ukuthi uyaphila.

Ingabe ngizokhokhelwa izinyanga isibonelelo sami sika-R390 ebesimisiwe ngenxa yephutha ’lokushona’?

Yebo. Ngokwemithetho yosizo lwezenhlalakahle eNingizimu Afrika, uma isibonelelo sakho simisiwe ngenxa yephutha lezokuphatha hhayi ngephutha lakho, unelungelo lokukhokhelwa izinyanga eziphuthiwe. Le mali yasemuva ivame ukukhokhwa njengesamba kanye uma isimo sakho sesilungisiwe.

Ingabe le nkinga yesimo ‘sokushona’ ihlobene nohlelo olusha lwe-SASSA Payment ID?

Nakuba kokubili kuyizinhlelo ezintsha ze-SASSA zika-2026, azihlobene. Inkinga yesimo ‘sokushona’ isuka ekuqinisekisweni kamazisi ku-Home Affairs. Uhlelo lwe-Payment ID luyindlela entsha yokulawula ukulanda imali ezitolo. Kodwa-ke, isimo ‘sokushona’ sizovimba ukuthi ukhishelwe i-Payment ID.

Ngingakuvimbela kanjani ukuthi lesi simo ‘sokushona’ senzeke kimi?

Ngeshwa, awukwazi ukuvimbela iphutha elikhona kusizindalwazi sikahulumeni. Okungcono ongakwenza ukuhlola isimo sakho njalo, ikakhulukazi ngezinsuku zokukhokha. Ngokusiqapha, ungathatha isinyathelo ngokushesha uma isimo sakho sishintsha ngendlela engalungile.

Uma uMnyango wezeKhaya uthe ngishonile ngephutha, yisiphi isinyathelo sokuqala?

Uma usola ukuthi inkinga isuka eMnyangweni wezeKhaya, kumele uvakashele ihhovisi le-DHA ukuze ulungise isimo sakho ku-National Population Register kuqala. Nokho, ngenhloso yokubuyisela isibonelelo sakho se-SASSA, kufanele ulandele inqubo ‘Yobufakazi Bokuthi Uyaphila’ ye-SASSA kuqala, ngoba banenqubo ekhethekile yalolu daba.

Ngabe ngidinga ummeli ukuze ngilungise inkinga yesimo ‘sokushona’ e-SASSA?

Ezigabeni zokuqala, cha. Kufanele ukwazi ukuxazulula inkinga ngokulandela izinyathelo zokuya ehhovisi le-SASSA nezincwadi ezidingekayo. Kufanele ucabange ngokufuna usizo lwezomthetho ezinhlanganweni ezifana ne-Black Sash noma i-Legal Aid SA kuphela uma icala lakho lishaywa indiva noma linqatshwa yi-SASSA kanye ne-Independent Tribunal.

Uma ngisiza isihlobo esigulayo noma esikhulile, iziphi izincwadi engizidingayo?

Uma isihlobo sakho singakwazi ukuya ehhovisi le-SASSA mathupha, i-SASSA ingagunyaza ukuhambela emakhaya. Uzodinga incwadi kadokotela eqinisekisa ukuthi bayaphila kodwa abakwazi ukuhamba, kanye ne-ID yabo, ikhophi eqinisekisiwe, ne-affidavit. Uzodinga ne-ID yakho nencwadi esayiniwe evela esihlobweni sakho ekukhetha ukuthi usimele.

Comments & Discussions